Daltononderwijs

De 6 kernwaarden van het Daltononderwijs

Samenwerken – Zelfstandigheid – Vrijheid in gebondenheid –
                           Effectiviteit – Reflectie – Borgen

Wij vinden het belangrijk dat kinderen in onze samenleving de ruimte krijgen om te worden wie ze zijn. Samen met de ouders willen wij kinderen zo goed mogelijk begeleiden in hun ontwikkeling. Daarbij gaan we ervan uit dat ieder mens wil leren en als team helpen wij de kinderen in het verder verkennen van de wereld. De onderstaande zes kernwaarden van het Daltonconcept van Helen Parkhurst is de basis van waaruit we werken.

1 – Samenwerken
“The school functions as a social community” (Parkhurst)

Kunnen samenwerken is noodzakelijk om als volwassene volwaardig aan de samenleving deel te nemen. Ook met mensen die je niet zelf kiest. Belangrijk in ons onderwijs is, dat we leerlingen leren samenwerken en dit zoveel mogelijk DSC_1752stimuleren.
Het samenwerken of samen werken zijn verschillende dingen. Kinderen leren dat er verschillen bestaan tussen mensen, wanneer zij met elkaar samenwerken. Sociale vaardigheden zijn daarbij essentieel, zoals respect hebben voor elkaar, luisteren naar elkaar, communiceren en leren reflecteren op de manier waarop zij samenwerken. Ook het nemen én krijgen van eigen verantwoordelijkheid binnen de groep, is een vaardigheid die we de leerlingen aanleren, vooral in deze tijd en samenleving is dit erg belangrijk.
Op school hebben wij duidelijke afspraken gemaakt, hoe we met elkaar samenwerken. Werkvormen die we tijdens de lessen toepassen zijn o.a., het geven van (creatieve) groepsopdrachten, werken in tweetallen, toepassen van coöperatieve werkvormen en maatjeswerk.
Door als team en ouders goed samen te werken, willen we een voorbeeld zijn voor de kinderen.

2 – Zelfstandigheid
“Experience is the best and indeed the only real teacher” (Parkhurst)

De leefwereld van kinderen wordt steeds groter. En wanneer kinderen zich zeker van zichzelf voelen, proberen ze ook om dingen zelfstandig te doen. Soms lukt dat niet, maar dat is niet erg. We vinden het belangrijk dat kinderen zelfstandig leren denken, plannen en handelen. We leren ze informatie vergaren en hoe ze keuzes kunnen maken. Kinderen verschillen daarin. Kinderen leren om zelfstandig te worden, heeft alles te maken met het loslaten van de controle. De leerkracht coacht, begeleidt en geeft de leerling zoveel mogelijk ruimte voor eigen initiatief. Dit versterkt de motivatie en het zelfvertrouwen.
Om de zelfstandigheid van de kinderen te bevorderen wordt in de kleutergroepen gewerkt met het takenbord. Vanaf groep 3 wordt de dagtaak verder uitgebouwd naar een dag/weektaak. Door het werken met de dag/weektaak kunnen de kinderen op eigen niveau en in eigen tempo, een eigen volgorde van taken bepalen. Hierdoor leren de kinderen plannen en groeit de taakbetrokkenheid. Tijdens het zelfstandig werken kunnen kinderen individueel, met een maatje of in een groepje werken. Verder leren we de kinderen om te gaan met uitgestelde aandacht. Op deze manier komt passend onderwijs tot zijn recht.

3 – Vrijheid in gebondenheid (leren omgaan met keuzevrijheid)
“Freedom and responsibility together perform the miracle” (Parkhurst)

Om te slagen in het leven, moet je de kans hebben gekregen om te oefenen en te leren van je fouten. Het maken van fouten mag en kan alleen als je de vrijheid hebt, om in de veilige omgeving van de school, keuzes te maken en de consequenties daarvan te leren overzien.
Vrijheid in gebondenheid is leren omgaan met keuzevrijheid én verantwoordelijkheid. Om je eigen keuzes te maken is vrijheid noodzakelijk. Ieder kind is anders en werkt op eigen tempo, ongestoord, toegewijd en geconcentreerd. Iedere leerling draagt daarbij zorg voor zijn leeromgeving.
Wij stimuleren en ondersteunen kinderen, om te ontdekken wat ze kunnen en wie ze zijn.
De leerkracht geeft vertrouwen door ze te wijzen op hun eigen verantwoordelijkheid, waardoor kinderen trots kunnen zijn op hun werk. Maar vrijheid betekent niet dat alles zomaar kan en mag. Het is een taak van de leerkracht om iedere leerling een structuur te bieden om vrijheid binnen grenzen te leren hanteren. De werkafspraken en de schoolregels vormen de grenzen waarbinnen de leerlingen hun vrijheid leren gebruiken.

4 – Effectiviteit (doelmatigheid)
“Efficiency measure” a simple and economic reorganisation of the school” (Parkhurst)

Binnen onze schoolorganisatie zijn we gericht op een doelmatige inzet en effectief gebruik van de beschikbare middelen zoals tijd, ruimte, materialen en geld. Dit is zowel op school-, groeps-, als individueel niveau.
Op schoolniveau is dit o.a. zichtbaar door een gezamenlijke visie, optimale inzet van menskracht, besteding van budget en duidelijke vergaderstructuur. Wij proberen zoveel mogelijk de kwaliteiten van ieders personeelslid tot zijn recht te laten komen. Het schoolgebouw is zo ingericht dat de verschillende ruimtes optimaal benut worden. Voor de leerlingen zijn werkplekken ingericht.
Op groepsniveau is dit o.a. zichtbaar door een efficiënte klasseninrichting en klassenmanagement, het toepassen van het directe instructiemodel en het opbrengstgericht werken met groepsplannen op verschillende niveaus. We werken met duidelijke lesdoelen met aandacht voor interesses en competenties van de groep. Verder hebben we een duidelijke doorgaande Daltonlijn in alle groepen voor taakborden, dag- en weektaken en uitgestelde aandacht.
Op leerlingenniveau wordt zo effectief mogelijk gewerkt door een duidelijke op niveau gemaakte dag/weektaak en leerstofaanbod. Er is een doelmatig aanbod van leermiddelen en verwerkingsmaterialen. Een duidelijke zorgstructuur en leerlingvolgsysteem op school, zorgt ervoor dat leerlingen passende ondersteuning krijgen.

5 – Reflectie
“I would be the first to hear welcome criticism” (Parkhurst)daltononderwijs1

In algemene zin wordt onder reflectie verstaan nadenken over het eigen functioneren. Het betekent jezelf een spiegel voorhouden over hoe er gewerkt of geleerd wordt, welke keuzes je maakt, welke vaardigheden ingezet worden en hoe dat voelt. Het kritisch kijken naar onze eigen onderwijskundige ontwikkelingen en inzichten is binnen het team vanzelfsprekend. Reflecteren kan zowel plaatsvinden op productniveau als op procesniveau. De reflectiecyclus kan op drie niveaus plaatsvinden: school-, leerkracht- en leerlingenniveau.

Op schoolniveau
Het doel van reflecteren is om leren en professionele ontwikkeling binnen het team te bevorderen. Reflecteren is nooit ‘af’. Het maakt deel uit van een leven lang leren.
We zijn een team dat in staat is zich permanent te verbeteren, te vernieuwen en te ontwikkelen. Reflecteren op schoolniveau vindt o.a. plaats door: te kijken naar de resultaten van de leerlingen vanuit het leerlingvolgsysteem, gesprekken te voeren met leerkrachten, ouders en andere externe instanties. Regelmatig denken wij actief en bewust na over onze ervaringen, handelen, gedrag en keuzes. Het gaat om het (her)interpreteren van ervaring en kennis. En daarmee is reflecteren voor ons een belangrijk instrument voor leren, groei en ontwikkeling van onze school.
Onze daltonleerkrachten proberen samen van onze school een lerende organisatie te maken waarbij: aandacht voor leren, inzet van individuele kwaliteiten, samenwerking en afstemming voorop staan en waar we streven om bekwaam te zijn én te blijven.

Op leerkrachtniveau
Iedere leerkracht werkend op onze school reflecteert op zijn/haar onderwijspraktijk en professioneel handelen o.a. binnen het Daltonportfolio en persoonlijk ontwikkelplan. Op deze manier zijn we ons bewust van wat we kunnen en eventueel anders moeten doen, om de kwaliteit van ons onderwijs te behouden en om (persoonlijke)doelstellingen te bereiken.

Op leerlingenniveau
Doel van reflecteren is inzicht krijgen in eigen kunnen en kennen en daardoor het leerdoel aan te passen en te sturen om zich verder te kunnen ontwikkelen. Zowel individueel als in groepsverband. Van onze kinderen verwachten wij dat ze kunnen reflecteren op hun eigen werkhouding/gedrag en leerproces. In de klas wordt reflectie ingezet zodat leerlingen leren het eigen gedrag te reguleren (self regulated learning). Het reflecteren op het eigen leergedrag en planning is hierbij van essentieel belang. Kinderen leren dit o.a. door het zelfstandig leren plannen van dag/weektaken. Door bijv. hun eigen werk te controleren (zelf leren nakijken), het evalueren van groepswerk en het leren stellen van hulpvragen. De belangrijkste vraag die het kind kan stellen aan de leerkracht is: “help me het zelf te doen”. Kinderen worden er beter in naarmate ze ouder worden. Dan leren ze effectiever, stellen ze ambitieuzere doelen en presteren ze beter. Vanaf groep 5 t/m 8 zijn kinderen zelf aanwezig bij rapportgesprekken. Leerlingen reflecteren op hun werk en het behaalde resultaat en verwoorden dit zelf naar hun ouders.

6 – Borgen
“Door verschillen te delen, vermenigvuldigt de kwaliteit” (Parkhurst)daltononderwijs2

Wanneer we als team dagelijks werken aan goed onderwijs, dan willen we onze kwaliteit graag op niveau behouden. Onze Daltonschool is een lerende organisatie, die haar leerkrachten ondersteunt bij het zich permanent scholen en bij het experimenteren in en het reflecteren op hun praktijk.
Teamleren heeft bij ons op school hoge prioriteit. Om de kwaliteit van ons Daltononderwijs te borgen, organiseren we als team regelmatig evaluaties om verschillende onderwerpen te bespreken en de afspraken te borgen, zoals de Daltonafspraken, de zorgstructuur (trendanalyses) en de schoolconferentie, waar het achterliggende schooljaar wordt geëvalueerd, doelstellingen worden vastgelegd en nieuwe doelstellingen worden besproken. Het MT borgt afspraken o.a. in de jaarplannen en het Daltonwerkboek.
Ook buiten de school participeren we in het Daltonnetwerk Regio-Zuid. De Nederlandse Dalton Vereniging geeft licenties af aan scholen als zij blijk geven de kernwaarden op goede wijze in de praktijk vorm en inhoud te hebben gegeven. Onze school heeft deze licentie in 2013 ontvangen.

“Dalton is no method, no system, Dalton is an influence!”
Helen Parkhurst tijdens haar bezoek in Nederland in 1952.

Wat betekenen de Daltonprincipes voor onze school?daltononderwijs3
De visie van de Daltonkernwaarden worden door alle Daltonscholen onderschreven, maar de praktische uitwerking daarvan gebeurt op een geheel eigen wijze. Onze school streeft ernaar, om kinderen zo optimaal mogelijk voor te bereiden op de eisen, die door de maatschappij op cognitief, sociaal-emotioneel en creatief gebied gesteld worden.
We houden rekening met de individuele mogelijkheden van het kind. Voor de realisatie van ons onderwijs verandert er niets aan de inhoud van de vakgebieden, deze blijven hetzelfde. Echter de manier waarop die inhoud wordt aangeboden is anders:

  • Een deel van de basisstof wordt klassikaal aangeboden.
  • Een deel van de leerstof wordt aangeboden in de vorm van dag- en weektaken met gedifferentieerde instructie aan de instructietafel (op verschillende niveaus)
  • De taken bieden vele mogelijkheden om herhalingsstof en verrijkingsstof te verwerken.
  • Alle kinderen hebben de mogelijkheid om eigen keuzes te maken d.m.v. de keuzetaken binnen het zelfstandig werken.
  • Het werken met de taken is er op gericht dat kinderen leren hun werk te plannen voor een langere periode dan één les.
  • De gehanteerde werkwijze biedt de mogelijkheid om te gaan met verschillen tussen leerlingen.
  • Kinderen met meer dan gemiddelde mogelijkheden, vinden ruim voldoende uitdaging in hun werk en kinderen die meer ondersteuning nodig hebben, kunnen dat ook op deze wijze krijgen.
  • De Daltonlicentie is een kroontje op ons onderwijs en ons werk.

Werken aan kwaliteit
daltononderwijs4
Scholen verschillen in meer of mindere mate van elkaar, in hun manier van werken, sfeer en resultaten. Kortom in kwaliteit. Op onze school wordt voortdurend gewerkt aan kwaliteitsverbetering. We zijn een lerende organisatie. De inzet van goed geschoold personeel, het werken met goede methodes, het volgen van de leerlingenresultaten, nascholing en het evalueren van het onderwijsproces is daarbij van belang.
Om een erkende Daltonschool te blijven, wordt de school elke 5 jaar gevisiteerd door de Nederlandse Dalton Vereniging (NDV).
We willen kwalitatief goed onderwijs geven en ons schoolplan is daarvoor de basis. Hierin staat de inhoud van ons onderwijs uitgewerkt en het beschrijft de systematiek van evaluatie en ontwikkeling van ons onderwijs. Het schoolplan wordt voor een periode van vier jaar vastgesteld in de MR. Belangstellenden kunnen het inzien.
Daarnaast beschrijven we in het `Daltonwerkboek` hoe we de Daltonkernwaarden in de praktijk vormgeven. Omdat kwaliteitsverbetering een continu proces is, wordt in het team regelmatig aandacht aan besteed. De directeur bewaakt dit proces.

Rol van de leerkracht
De basiscyclus in het begeleidingsproces in het Daltonconcept

daltononderwijs5De leerkracht heeft vertrouwen in het kind en geeft een stukje verantwoordelijkheid (taken). Na het maken van de taken zal de leerkracht verantwoording vragen (bijv. schriftelijk nakijkwerk, gesprek, presentatie). Heeft het kind de taken goed gedaan, dan zal het vertrouwen groeien en kan een kind weer (meer) verantwoordelijkheid krijgen. Lukt het nog niet, dan wordt het besproken en krijgt het kind begeleiding of sturing. Daarna probeert het kind het weer opnieuw.
De leerling vraagt om het vertrouwen en wil graag verantwoordelijkheid nemen voor zijn taken. Na het maken van de taken zal het kind daarover verantwoordelijkheid afleggen bij de leerkracht. Het kind laat zien dat het een stukje verantwoordelijkheid aan kan. Hierdoor groeit het zelfvertrouwen en een gevoel van competent zijn (hé, ik kan dit goed!). Lukt het nog niet goed, dan krijgt het kind de ondersteuning die het nodig heeft. Hierdoor groeit het vertrouwen in de leerkracht, omdat hij/zij het kind helpt en ondersteunt.